Açılış Sayfam Yap   Sık Kullanılanlara Ekle   

   Anasayfa          Künye          Yazar Girişi         Sitene Ekle         Arşiv
 
İktibas - Metafizik ve sanat / MEHMED NİYAZİ - Yeni Kalemler
   
 Metafizik ve sanat / MEHMED NİYAZİ

Metafizik ve sanat / MEHMED NİYAZİ
 Yazı Boyutu

 Tarih : 11.04.2011 - 23:22:39


İnsanı diğer canlılardan ayıran en belirgin husus herhalde merak unsurudur. Çocuğun her gördüğünü sorması gibi, idrak sahibinin de meşguliyet alanı onu kuşatan fenomenlerdir.

 

Metafizik ve sanat / MEHMED NİYAZİ

 

İnsanı diğer canlılardan ayıran en belirgin husus herhalde merak unsurudur. Çocuğun her gördüğünü sorması gibi, idrak sahibinin de meşguliyet alanı onu kuşatan fenomenlerdir. İnsan belki de hiçbir zaman çözemeyeceğinin farkında olduğu soruyu kendine sorar: Ben kimim? Nereden geliyor, nereye gidiyorum? Yaşadığım evren nedir? Bu akıl almaz kombinezon nasıl ortaya çıktı?..

Elde ettiğimizi kaybetmeye mahkum olduğumuzu bildiğimiz halde, bu karanlık dünyada neden mutluluğu arıyoruz? Fani olan bir şeyle mutlu olunamayacağını bilen, bunun ebedi ve ezeli özlü, yani ilahi kaynaklı olduğunu idrak eder. Mutluluk ilahi kaynaklı ise neden gözümüz başka yerde?.. Bu ve benzeri sorulara cevap bulduğumuz zaman huzura kavuşacağımıza inanırız. Bunun için de bütün bu soruların cevabının insan şahsiyetinde gizli bulunduğuna kani olduğumuzdan onu analiz etmek baş meselemiz haline gelir.

İnsanın biyolojik yapısını anlamakta tıp ilmine, ruh yapısının giriftliğini çözmek için psikoloji bilgisine, vicdanını ve telakkilerini değerlendirmekte ahlakçının iç müşahedesine, ilahiyatçının görüş açısına, sanatçının sezgisine ihtiyaç var. İnsan üzerindeki bu çok cepheli araştırmayı mahiyeti ve işleniş tarzına bakarak ilim ve sanat başlıkları altında topluyoruz. Gözlem ve değerlendirmeye dayanan ilim, insanın biyolojisini, ahlakını, metafizik dünyasını araştırarak bilgilerimizi eleştirir ve derinleştirir. Sanat, duyu verilerine dayanır, estetiği de bünyesinde taşıdığı için din ve ahlakı da ilimle paylaşır.

Sanat, insanın tabiatı, hayatın gerçeğidir. İnsanı yönlendiren, hayatı yoğuran duygular olduğuna göre, rahatça sanatın ruhi bir özellik taşıdığını söyleyebiliriz. Duygu, tavır ve davranışların kaynağı vicdandır; vicdanı analiz edilmeden bir kişinin romanı, hikâyesi, şiiri yazılabilir mi? Vicdanı dokuyan en önemli unsur da metafiziktir. Dolayısıyla sanatın metafizikle başladığını söyleyebiliriz.

Aslında metafiziksiz bir hayat söz konusu olamaz; insanın uzun macerası bize göstermektedir ki sadece akılcılık (rasyonalizm) onu tatmin etmemiş, kendisini aklın ötesine yükseltebilecek bir duyguya devamlı sahip olmuştur. Bu açıdan bakınca "Sanat, sanat içindir" ifadesi yanlış değilse de, en azından eksiktir. Evet, sanat gaye ve ilkelerinden koparılıp bir ideolojinin veya düşüncenin emrine sokulmamalıdır; böyle bir hususa başvurulursa, yapılan şey sanat olmaktan çıkar, propaganda amacına dönüşür. Fakat hemen belirtmek gerekir ki, sanat da tamamen amaçsız değildir; o bize hayatı tanıtırken, aynı zamanda onu derinleştiren ve yaşanmaya değer hale getiren erdemin ne olduğunu da anlatır. Hayatı soylu kılan erdemdir; ondan sıyrıldığı ölçüde hayat hayvanileşir.

Ferdi şahsiyete kavuşturan unsurların başında ahlak bulunur. Ahlaki değerler dinî kaynaktan kopunca, sadece bir alışkanlığa dönüşür. Çok geçmeden anlamsız alışkanlıklar topluma yük haline gelir; bu yükten kurtulmak isteyen toplum onu sırtından attığı ölçüde özgürlüğe kavuştuğunu zanneder. Ve sonra hayatı kuralsızlaşır. Kuralsızlığın diğer adı kargaşadır. Toplumun, sürüklendiği bu kaostan kurtulması yeni kuralların konulmasına bağlıdır. Fakat bu kuralların dinî temeli yoksa onlar da toplumda yük olarak telakki edilir. Bu da gösteriyor ki metafizik, toplumun olmazsa olmaz şartıdır. Bundan dolayı edebiyatçı toplumun geleceğinden de kendisini sorumlu hissettiği için dini canlı tutmayı görev bilmelidir; ama bu görevi ifa ederken eserini dinin propagandası haline dönüştürmemelidir; çünkü her türlü propaganda gibi, o da ürününü katleder. Ciddi, sorumluluğunun idrakinde olan bir yazar, belli bir din şuuru taşıdığı halde, onu öne çıkarmayıp varlığını eserinin tamamında sezdirir.

Ne yazık ki çoğu yazarlarımız için din ihtiyarlara ve köylülere mezarlıklarda lazımdır. Oysa hayatın eskimezliği metafizikte gizlidir; onun özü aynıdır, görüntüsü her çağa farklı yansır. Bunu idrak etmeden sanat yapmak, temmuz ayında dondurmadan

Rodin'in heykelini yapmaya benzer. Emeğe yazık.
 

  Editör :  Rıdvan GÖK

1007 Kişi Tarafından Okundu.

Yazdır Yorum Ekle Tavsiye
 
1 2 3 4 5   Bu Habere Toplam 12 Puan Verildi
 Kaynak :  zaman

 Kategori ¬ İktibas

  Yorum ( 0 )   

Kayıtlı Yorum Bulunmuyor.

 

 Bu Kateoriye Ait Diğer Başlıklar

 
 
 

 Duyuru
  SEVGİLER HARMAN OLDU isimli kitap Tes-İş Sendikası Atatürk Anadolu Öğretmen Lisesitarafından bastırılarak yayınlanlanmış ve dergimizin editörü Rıdvan GÖKe ithaf edilmiştir...  

  YENİ KALEMLER DERGİMİZE YAZILARINIZI BEKLİYORUZ....  

  Bu millet sanatla edebiyatla düşürüldü, yeniden onunla kalkacak ayağa. (F. Gemuhluoğlu)  

 
 Köşe Yazıları

Rıdvan GÖK

Rıdvan GÖK ¬
SEYİR DEFTERİ

Aytaç AYDIN

Aytaç AYDIN ¬
Gölgeyi değil gölgeyi düşüreni düşünmek..

Doğan KARA

Doğan KARA ¬
ŞAH-I MÜMECCED RESUL-İ EKREM EFENDİMİZ

FUAT TURKER

FUAT TURKER ¬
Nefes Alan Sabah...

ABDÜSSAMED KOÇER

ABDÜSSAMED KOÇER ¬
İSTANBULA MEKTUP bir babanın duygu esitileri...

Mehmet ALTUNTAŞ

Mehmet ALTUNTAŞ ¬
BEDEL ÖDEDİK Mİ?

Gonca Gül USTAOĞLU

Gonca Gül USTAOĞLU ¬
Yazı Eklenmemiş
 
Henüz Haberlere Puan Verilmemiş..
 
Bugün için Metin Eklenmedi.
Bu Hafta içinde Metin Eklenmedi.
Bu Ay içinde Metin Eklenmedi.
 
 Takvim
 
 Ziyaretçi İstatistikleri
   
 Online : 2
 Bugün : 35
 Dün : 103
 Toplam : 165312
 Ip No : 18.204.2.190
     

 
 Son Eklenenler

Son 30 Gün içinde Haber Eklenmedi
 
 Popüler Metinler

Son 30 Gün içinde Haber Eklenmedi.
 
 Döviz Bilgileri

Bilgilere Geçici Olarak Ulaşılamıyor.

 
 Hava Durumu



 
 Reklam

 

 



 
 

   © Copyright - 2009- Yeni Kalemler - Tüm Hakları Saklıdır. 

Bu site

 Çilem.Net altyapısını kullanmaktadır.