KÖYLÜ BİR KADININ GÜNLÜĞÜ

Eskiden köylü kadının çektiği sıkıntılardan söz açılınca, anam şöyle bir nefes alır ve başlardı anlatmaya. Onun anlattığına göre, özellikle yaz gününde, bir kadının günlüğü kısaca şöyle geçmektedir:

Sabahın alaca karanlığında kalkılır, o zaman tüp gaz falan yoktur. Sabah kahvaltısı hazırlamak için ocak yakılır. Sabah namazını kılan kadın, eğer kocası namaz kılıyorsa, beş-altı defa onu kaldırmak için odasına gider gelir (Koca namazı kılınca tekrar uykuya yatar). Namazını kılan kadın, hayvanların bakımı için ahıra iner. İneklerin altını temizler, sütünü sağar, daha sonra da çobana teslim etmek için sığırların toplandığı yere götürüp gelir (Bu sıralarda evin beyi uykunun en tatlı anındadır).

Ahırdaki işlerini tamamlayan kadın, eve çıkar, kahvaltıda pişireceği çorba ve pilav için koyduğu su soğuduysa ocağın altını tekrar yakarak onu ısıtır. İnekten aldığı sütü kaynatır. Varsa çocuklarını kaldırır. Kocasını kaldırmak için epeyce zahmet çeker.

Bunca zahmetten sonra sofraya oturulur, kahvaltı tamamlanır. Kadın alelacele sofrayı kaldırır, bulaşıklarını yıkar ve tarlaya götürülecek yiyecekleri hazırlayıp heybeye koyar. Ahırdan eşeği çıkarır, semerini bağlar, heybeyi yerleştirdikten sonra, komşunun beyiyle sabah muhabbetini yapmakta olan kocasına seslenir: “Hadi gıız gün köye yayıldı, biz daha tarlaya gideceez!” (Kocaya gızz denmesi örftendir. Lan demek büyük ayıplardandır). Koca, sohbetin bölünmesine kızar, gelirken de şöyle seslenmeden geri durmaz: “Baarıp durma be!..”

Koca,  hanımının hazırladığı eşeğe biner, en az bir saatlik yol gidilerek tarlaya ulaşılır. Koca, eşekten inince en temiz yere boylu boyunca uzanır: “Vay anam vay; amma da yoruyor şu işşek de adamı.”

Kadın, kocasının indiği eşekten heybeyi indirir, semerini üzerinden alır, iyi otlu yere bağlamak için giderken kocası arkasından bağırır: “İşşee gozel yire bala gızz, gelirken de cıtlık topla ha!..”

Kadın,  güzel otlu yere eşeği bağlar, kocasının istediği cıtlıkları toplamak için epey zahmet çeker. (Cıtlık, tırpanla ekin biçerken ekinin dağılmaması için kullanılan taplayı oluşturan otlar) Otları kocasına toplayan kadın, orağını alarak hemen işine başlar.

Öğleye kadar beraber çalışırlar. Öğle vakti olunca, kadın yemeği hazırlamaya başlar. Koca ise, beş-on dakikalık öğle şekerlemesi için, ağacın en güzel gölgesine çekilmiştir. Öğle yemeği yenilir, kadın bulaşıkları ve çantayı toplar. Öğle namazını kılar, kocasıyla birlikte tekrar işe başlar; onunla akşama kadar yarışırcasına çalışır. (Kocanın akşama kadar sigara molası bayağı yer tutmaktadır.)

Akşam olur, kadın eşeği getirip semerini bağlar, çantaları ve heybeyi eşeğe yükler. Koca, oturduğu yerden yavaşça kalkar ve eşeğine biner. (Eğer bir çocuk var ve eşeğin terkisinde duracak kadarsa orada, daha küçükse annesinin kucağında köyün yolunu tutar.) Çocuk yoksa yolda gelirken, akşam yakacağı odunları toplar.

Eve vasıl olunca, koca oflayıp puflayarak eşekten iner, komşu beyle ayaküstü sohbete başlar. Kadın, kocasının indiği eşekten heybeyi indirir, semerini alır ahıra bağlar. Bu esnada sığırlar dönmüştür; kadın inekleri sağar, ahırı temizler, evine çıkar. Akşam yemeğini hazırlamak için ocağı yakar. Yemek hazır olunca, komşuyla sohbet etmekte olan kocasını çağırır. Yemek yenir, kadın bulaşıkları yıkamaya koyulur. Bu esnada akşam sağdığı sütü de kaynatır, yoğurt yapmak için mayalar.

Karnı doyan bey, bu toklukla hafif bir şekerleme yapar. Kadın, bulaşıkları yıkayıp evi topladığında,  koca uyanır ve sinirli bir sesle bağırır: “Hadi gızz çay nerde daa…”

Kadın kızsa da, kocasına olan saygısından, yine de sesini çıkarmaz; ama mırıldanmadan da edemez: “Sanki benim on tane kolum var, bugün de içmeyiversen olmaz mı şu çayı?.”

Kadın ocakta çayı da yapar, kocasına sunar. Bu esnada akşam saat olmuştur on-on bir, son bulaşıkları da yıkar. Eğer ekmeği tükenmişse hamur yoğurur, ekmek pişirir ve vakit olur gecenin yarısı. Bu yorgunlukla, uyuklayarak, yatsı namazını kılan kadın, dizlerinde kalan son güçle kendini yatağa atar; ta ki yarına dinç kalkabilsin.

İşte,  anamın hatırlayabildiği kadarıyla, bir kadının günlük yaşantısı kısaca böyle özetlenebilir. Bunca işe rağmen karısına yardım etmeyen kocaya kızıp kadına mı acıyalım; yoksa,  günümüzde, bunların onda birini yaptığı halde nazından geçilmeyen kadının kocasına mı acıyalım?..